همايش كرسي هاي آزاد انديشي با موضوع 'نگاهي به نظريه علم بومي' روز گذشته (يكشنبه) با حضور حجج اسلام عبدالحسين خسرو پناه و داوود فيرحي در تالار شهيد آويني دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران برگزار شد.
به گزارش ايرنا حجت الاسلام داوود فيرحي و حجت الاسلام عبدالحسين خسرو پناه در اين همايش 'به بررسي وجود يا عدم وجود ايجاد علم بومي پرداختند.
فيرحي درمورد ديدگاه انتقادي خود نسبت به موضوع علم بومي گفت: واژه 'علم بومي' واژه اي جديد است كه از دهه بيست و در دوره پهلويِِِِِِِ اول، تحت تاثير افكار ماركسيستي رايج شده است كه در اين ديدگاه، منظور از علم، ايدئولوژي و علم بومي همان ايدئولوژي بومي بود.
فيرحي سخن گفتن از مفهوم علم بومي را نوعي خلط در مفهوم علم و سياستگذاري علمي دانست و گفت: علم ، جهان شمول است اما سياستگذاري علم، بومي است ؛علم ، تبيين هستي است اما سياستگذاري علمي تغيير هستي، علم از جنس نظريه است اما سياستگذاري علم از جنس اخلاق است،علم دانستن قواعد است اما سياستگذاري علمي تسهيل زندگي است.
وي افزود: علم ، پيش فرض هاي فرهنگي ندارد و اگر هم داشته باشد ،ميل به حذف آن وجود دارد اما سياستگذاري علمي، ارزش هاي فرهنگي و بومي دارد؛علم اراده معطوف به دانستن مي طلبد كه شرط اصلي آن آزادي است اما سياستگذاري علم، اراده معطوف به قدرت است.
اين استاد دانشگاه با اشاره به احاديثي كه به طور مطلق تشويق به يادگيري علم كرده اند گفت: در روايات نه تنها تشويق به يادگيري علوم شده بلكه گفته شده است كه حتي از دست كفار هم كه شده علم را بياموزيد.
وي افزود: كساني كه در دهه بيست، علم بومي را مطرح كردند ديدگاهي سياسي داشتند چون در دهه بيست همه چيز حتي توحيد با ديدي سياسي مطرح مي شد چرا كه آن زمان، اوج گسترش مفهوم ماترياليسم توسط دكتر اراني بود.
اين نويسنده با اشاره به ايدئولوژيك شدن علم و دين در نگاه برخي افراد گفت: آرماني ترين وضعيت اين است كه اجازه دهيم هر كس، هر گزاره اي از دين را كه با حجت معتبر و متدولوژي معتبر مي تواند تحليل كند،عرضه نمايد، در حالي كه يك ايدئولوژي براي دفاع از خود به جنگ ساير ايدئولوژي ها و دلايل مي رود.
حجت الاسلام دكتر عبدالحسين خسرو پناه نيز دراين همايش با انتقاد از ورود عجولانه به مقوله نقد علم بومي گفت: بررسي موضوع علم ديني سعه صدر زيادي مي طلبد و هنوز كار به مرحله تصميم گيري نرسيده است، لذا نبايد عجولانه وارد مرحله نقد اين مقوله شد.
وي افزود: توليد علم ديني و علم بومي امكان پذير است اما يكسان پنداري علم ديني و علم بومي نوعي مغالطه است.
خسرو پناه خاطرنشان كرد: علوم انساني به مفهوم علوم رفتاري-اجتماعي مي خواهند انسان تحقق يافته مشاهده پذير را شناسايي كنند و درباره اش سخن بگويند اما تلاش مي كنند رفتارهاي انسان را بصورت فردي معرفي كنند.
اين پژوهشگر علوم انساني افزود: سوال اينجاست كه در علوم انساني آيا ميخواهيم انسان مبهم را مورد مطالعه قرار دهيم يا انسان داراي مليت،نژاد،دين و ارزش هاي خاص را ،آيا تحقيقي كه روي يك جامعه آماري انجام مي شود در جامعه آماري ديگر با فرهنگ متفاوت نيز جواب خواهد داد؟
وي افزود:علت اينكه علوم انساني موجود در كشور ما نمي توانند گره هاي جامعه ايراني را بگشايند اين است كه اين علوم در كشور ما بومي نشده اند.
خسرو پناه در بيان منشا پيدايش مفهوم علم ديني نيز گفت: بحث علم ديني اصلا بحث ايراني نيست و موسسات مختلفي با موضوع علم ديني در دنيا وجود دارد و مقوله هايي مانند سياست ديني،علم ديني، شيمي ديني و فيزيك ديني در دنيا سابقه دارد و سابقه علم ديني بسيار قبل تر از دوره پهلوي است.
خسرو پناه افزود: نفي ايدئولوژيك كردن دين نبايد به معناي نفي حضور اجتماعي دين و ميل به سكولاريزم تعبير شود، بايد بدانيم كه ايدئولوژي دين ،صحيح اما ايدئولوژيك كردن دين غلط است.